Na szlakach Montecassino trzydzieści kilometrów wydaje się nieskończonością, gdy niebo jest ołowiane, powietrze ciężkie od wilgoci, a każdy oddech pachnie mokrą ziemią. Nogi stają się ciężkie, buty grzęzną w błocie ścieżek, a jednak każdy krok miał swoje znaczenie: podążać śladami armii Władysław Anders w miejscach, gdzie polscy żołnierze walczyli i ginęli, wyzwalając Włochy.
W ciszy lasów nagle pojawiały się dzikie zwierzęta przecinające drogę: nagły szelest dzików ukrytych w gęstej roślinności. Jakby sama natura strzegła pamięci i szacunku dla tych miejsc naznaczonych wojną i historią.
Przed Domek Doktora zatrzymałem się na prosty, ale potrzebny odpoczynek. Miejscowy rolnik zapytał mnie, czy chciałbym kawę. Niedługo później zaproponował mi ją po raz drugi. Być może po prostu chciał podzielić z kimś chwilę w ten wilgotny i szary dzień. Siedzieliśmy tam, między kilkoma słowami i długimi chwilami ciszy, podczas gdy wilgotny wiatr przesuwał się po wzgórzach Montecassino. W tamtym momencie pamięć o wojnie mieszała się z prostą samotnością życia na wsi.
W muzeum poświęconym bitwie o Montecassino czuje się cały ból, który musieli przejść Polacy. Fotografie, osobiste przedmioty, listy i opowieści mówią o ludziach wyrwanych ze swojej ojczyzny, którzy przeszli przez deportacje, głód, niewolę i wojnę. Spośród wszystkich eksponatów najbardziej poruszył mnie mały medalik Matki Bożej z Santuario di Jasna Góra, należący prawdopodobnie do polskiego żołnierza i zgubiony na polu bitwy. Widok tego medalika za szybą wywołał we mnie dreszcze i głębokie wzruszenie. Nie był to jedynie przedmiot religijny: był więzią z daleką ojczyzną — ojczyzną wtedy zniszczoną, okupowaną i poranioną wojną. A jednak Polacy zawsze mieli ogromne, niemal święte poczucie ojczyzny. Ten mały medalik opowiadał o tęsknocie, wierze, strachu i nadziei bardziej niż tysiące słów.
Najbardziej poruszającym momentem była wizyta na Cimitero Militare Polacco di Montecassino. Pośród równych rzędów białych krzyży cisza stawała się niemal święta. Każde wyryte nazwisko opowiadało historię życia przerwanego daleko od własnej ziemi — młodych ludzi, którzy nigdy nie wrócili do Polski, ale tutaj złożyli swoją ofiarę za wolność Włoch i Europy.
Przed grobem Władysław Anders, mimo zmęczenia, uklęknąłem i modliłem się z całego serca; przez chwilę wydawało się, że cały trud zniknął. Pozostał jedynie szacunek. Anders chciał zostać pochowany obok swoich żołnierzy, na tej górze zdobytej za straszliwą cenę. Gest ten do dziś mówi o przynależności, odpowiedzialności i wspólnej pamięci.
Zmęczenie było ogromne, niemal brutalne, ale jeszcze silniejsza była myśl o polskich żołnierzach, którzy opuścili zniszczoną i okupowaną ojczyznę, aby walczyć daleko od domu. Pod Montecassino wyzwolili nie tylko wzgórze: przyczynili się do przywrócenia wolności i godności całym Włochom.
Dziś wędrówka tymi ścieżkami oznacza jedno: nieść pamięć, oddać hołd poległym i uznać poświęcenie ludzi, którzy, choć byli cudzoziemcami, zapisali swoją krwią część historii Włoch.
Dodaj komentarz